CNC
Tezgah imalatçısı ve ithalatçısı
firmalar tarafından önerilen ideal çalışma ortamı koşulları;
''
CNC Tezgah kontrol üniteleri ısı, ışık,
rutubet, vibrasyon ve voltaj değişmelerinden
etkilendiği için bu hususlara dikkat edilmeli.
Çalışma ortamı sıcaklığı ve rutubet oranı cnc tezgah imalatçısı
firmanın tavsiye ettiği değerler arasında olmalı.
Vibrasyon 0. 5 gram altında olmalı.
Kabul edilebilir voltaj değişimleri + %10,
- %10 olmalı
Voltaj düşmeleri maksimum (20 Mili saniye) olmalı.
Eğer tezgahın çalışma ortam koşulları bu standart değerlere uymuyorsa
imalatçı firma bakımla ilgili yükümlülükleri
yerine getirmeyebilir. ''
İleri
Teknoloji Ürünü
Tam Digital Mikroişlemci kontrolü
Thyristör Tap Changer
Zero Transfer/No Distortion
20 milisaniye cevap hızı
Aşırı Yük, Aşırı Gerilim, Düşük Gerilim
Surge,Sag,Spike ve Çıkış Kısa Devre Koruması
EMI / RFI Gürültü Filtresi
True RMS-Gerçek efektif ölçme düzeni
LCD 4X20 Alfanümerik LCD Ekran
Şifre
Kontrollü Kullanıcı Parametre Ayarları
Koşulsuz
2 yıl Garanti
Sonsuz
Ömür...
Datadijital,statik voltaj regülatörleri bünyesinde hareketli
parça içermeyen statik bir gerilim regülatörüdür. Gerilim
regülasyonunu tamamen mikrokontrolör
denetiminde digital teknolojiyle milisaniyeler mertebesinde
gerçekleştirir. Aşınacak, eskiyecek bekım gerektirecek hiç
bir parçası yoktur. Oysa klasik servo motorlu voltaj regülatörlerinde
ise motor kollektörleri, degişken trafo firçaları, fırça
yatakları gibi mekanik sürtünmeli parçalar hızlı bir aşınma
gösterir. Yük altında sürekli çalışmada trafo yüzeyinde
ısınma ve aşınmalar hatta voltaj kesintileri meydana gelir.
Yüksek Güvenirlilik...
Datadijtal,,Statik Voltaj Regülatörleri tamamen mikrokontrolör
denetimli, thyristör kontrollü olup digital teknolojiyle
çalışmaktadır. Şebeke voltajının tehlikeli derecede düşük
ve yüksek gelmesinde, aşırı akım, aşırı ısı ve çıkış kısa
devresi gibi anormal durumlarda kendisini ve beslediği yükü
korur. Tüm güçlerde RFI ve EMI filtreleri standart olarak
mevcuttur.
Çok Yüksek Düzeltme
Hızı...
Datadijital,,Statik Voltaj Regülatörleri şebekenin ilk periyodunda
gerilimdeki değişimi hissederek, bir periyod (20 milisaniye)de
çıkış gerilimini 220V +%2 aralığına sokar. Klasik servo
motorlu voltaj regülatörlerinde ise; değişen şebeke voltajının
düzeltilmesi bir motor tarafından sürülen fırçaların değişken
transformatörün çıkış voltajını ayarlamasıyla sağlanır.
Bu aşınma ve hızlı şebeke voltajı değişimlerinde yavaş cevap
vermek demektir. Çıkış voltajı düzeltme hızı saniyeler mertebesinde
olduğundan beslediği çağdaş elektronik cihazlar için oldukça
yavaş sayılmaktadır.
Yüksek Kalkış Akımı
...
Datadijital,Statik Voltaj Regülatörleri ani ve yüksek akımlara
dayanıklı yarı iletken elemanlar (thyristör) sayesinde yüksek
kalkış akımı gerektiren yüklere çok hızlı cevap vermektedir.
Bu yarı iletken elemanlar 20 milisaniye için nominal akımın
10 katına dayanabilmektedir. Oysa servo motorlu voltaj regülatörlerinde
ise bir asenkron motorun kalkış demerajında bile, fırçaların
kontak noktasında kontak direncinden dolayı çok yüksek sıcaklık
meydana gelecek, fırçanın ve transformatörün yüzeyinde tahribata
neden olacaktır.
Distorsiyon
İçermez ...
Datadijital,Statik Voltaj regülatörleri, gerilim regülasyonunu
static elemanlarla (thyristör) STEP_UP/DOWN yöntemiyle ZERO
TRANSFER mantığı içinde gerçekleştirmektedir. Akım transferi
sıfır geçişlidir. Dolayısıyla harmonik içermez .
Koruma Fonksiyonları
Aşırı
gerilim-düşük gerilim Koruması
;
Cihaz’a
bağlı alıcılara giden, en yüksek ve en düşük gerilim değerlerini
sınırlar.Kullanıcı bu değerleri ve değerlerin aşımı durumunda
alıcılara giden gerilimi kesme zamanını ön panel üzerinden
ayarlayarak kontrol edebilir.
Aşırı
akım-çıkış kısa devre koruması
;
Kurgulanan
cihaz gücünün çekeceği nominal akımların, set edilen
akım tolerans değerlerinin üstünde olması, akım ve zaman
grafiklerinin aşılması ve akımın yükselme hızının tablo
değerlerindeki farkı sorgulanarak koruma sağlanır.
SAG-SURGE
Koruması ;
Şebekede,
mikrosaniye mertebesinde oluşan ani çökme, yükselme ve binlerce
voltluk sıçramalara karşı alıcıları koruyan’’ etkili koruma devresi
’’dir. Etkili Koruma devresi genelde hem simetrik
hem de asimetrik gerilim dalları biçiminde çalışır.Yani hatlar
arası ve hatlar arasından toprağa....
Etkili koruma devresi ; hızlı tepki gösteren supressör diyotlardan
oluşan üç kademeli koruma devresi, varistörlerle
orta koruma kademesi ve güçlü gazlı aşırı gerilim ileticileri
ile kaba koruma olarak desteklenirler.Koruma aşamaları
birbirinden ohmik dirençlerle ayrılmıştır. Bu, aşırı gerilimlerin
baskılanarak sınırlandırılması ve darbe akımların
saptırılması gerektiğinde koruma devresinde gücün en uygun biçimde
dağılmasını sağlar. Böylece alıcılara şebekeden
aşırı gerilim binmesi mümkün olmayacak biçimde etkili koruma sağlanmış
olur.
Kompakt
Şalterli Koruma
Regülatör
panel üzerinden açma / kapama özelliğine sahiptir.Aşırı Akım ,Aşırı
gerilim,düşük gerilim ve çıkış kısa devresi gibi durumlarda cihaz
elektronik olarak koruma altına alınır ve çıkış kesilir.Ayrıca
Mekanik ayraç olarak Kompakt Şalter açtırılarak extra güvenlik
sağlanmış olur
''BoosterTransformer''
Uygulaması
Giriş
gerilim aralığının düşük tutulduğu(180-260VAC),
120kVA
ve üstü güçlerde uygulanmaktadır.Harmonik
Eliminasyonözelliği
yanısıra yük akımının %20'i kadarının
yarı iletken üzerinden geçirilmesi,düşük
maliyet ve sistemin güvenirliliğinin artmasına
olanak sağlamaktadır.
LCD ön panel
Ön
panelde bulunan mimik diyagram sayesinde ilk bakışta cihazın
çalışma durumu hakkında bilgi edinilebilir.
Farklı dil seçenekleri barındıran LCD display sayesinde cihazın
giriş ve çıkış değerleri ( gerilim, akım, frekans )
okunabilmekte ve kalibre edilebilmektedir. Giriş gerilimi alt
ve üst seviyeleri regüleli çıkış gerilimi alt ve üst seviyeleri,
çıkış gerilimi koruma alt ve üst seviyeleri,aşırı düşük ve aşırı
yüksek gerilim kesme zamanları, gerilim kalibrasyonu için negatif
ve pozitif polarite ayarları şifre kontrolüyle kullanıcıya sunulan
parametrelerdir.
.
CNC
NEDİR?
Bilgisayarlı
Nümerik Kontrol de (Computer Numerical Control ) temel düşünce
takım tezgahlarının sayı, harf vb. sembollerden meydana gelen
ve belirli bir mantığa göre kodlanmış komutlar yardımıyla işletilmesi
ve tezgah kontrol ünitesinin (MCU) parça programını edebilen sistemdir.
Bilgisayarlı
Nümeik Kontrol de tezgah kontrol ünitesinin kompütürize edilmesi
sonucu proğramların muhafaza edilebilmelerinin yanında parça üretiminin
her aşamasında programı durdurma, proğramda gerekli olabilecek
değişiklikleri yapabilme, proğrama kalınan yerden tekrar devam
edebilmeve proğramı son şekliyle hafızada saklamak mümkündür.
Bu nedenle proğramın kontrol ünitesine birkez yüklenmesi yeterlidir.
Proğramların tezgaha transferleri delikli kağıt şeritler (Punched
Tapes) , Manyetik Bantlar (Magnetic Tapes) vb. veri taşıyıcılar
aracılığıyla gerçekleştirilir. (Şekil 1.1 )
Şekil
1. 1 CNC tezgahları için çeşitli veri taşıyıcıları:Floppy disket,
Kağıt şerit delici ve okuyucu, Manyetik bant ve okuyucusu
CNC
TAKIM TEZGAHLARI:
CNC
takım tezgahların dan önce NC takım tezgahlarına özetleyip CNC
tezgahlarını anlatmaya geçeceği Nümerik Kontrol (NC) metal ve
diğer tür malzemelerin talaş kaldırmak suretiyle işlenmesinde
kullanılan her türlü takım tezgahında yaygın olarak uygulanmaktadır.
Bu tezgahlardan bazıları şunlardır:
Bütün
NC takım tezgahlarının kendilerine özgü kapasite, operasyon yetenekleri
ve bir takım karakteristik özellikleri vardır. Bu nedenle tezgahın
sahip olmadığı hiçbir işleme özelliği o tezgaha yaptırılamaz.
NC
takım tezgahlarında hafıza bulunmadığından bu tür tezgahlarda
blok verileri sıra ile okunur ve işleme konulur. Bir iş parçasının
imalatı esnasında tezgahın kontrol ünitesi (Machine Control Unit)
bir bloktaki bütün verileri okur ve tezgahta gereken işlem operasyonlarını
yerine getirir. Operasyonlar tamamlandıktan sonra bir sonraki
bloka geçirilir. Bu işlem sırasıyla program sonuna kadar devam
eder.
Parça
programları standart kağıt şerit üzerindeki yer ve diziliş şekillerine
göre farklı nümerik (sayısal) ve alfa nümerik (alfa sayısal) değer
ve anlamları vardır.
CNC
takım tezgahlarının fiziksel tasarım ve konstrüksiyonların NC
tezgahların aynıdır. Ancak NC takım tezgahlarında yapılmaları
pratikte mümkün ve ekonomik olmayan bir dizi fonksiyonel özellikler
bu tür tezgahlara ilave edilmiştir.
Bu
özellikler şunlardır;
Tezgaha
yüklenmiş olan parça programları kontrol ünitesi hafızasında saklanabilir,
buradan çağrılarak defalarca işletilir.
Tezgah kontrol ünitesini besleyen özel bir güç kaynağı mevcuttur.
Tezgahın enerjisi kesilse bile program vb. veriler muhafaza edilir.
Parça programı üzerinde yapılması düşünülen değişiklikler istenildiği
anda ve kolaylıkla yapılır. Değiştirilmiş olan program son şekliyle
hem işletilir hem de hafızada saklanır.
Bazı rutin operasyonlar program içerisinde döngüler (Cycles) şeklinde
tanımlanır ve gerekli yerlerde kullanılır. (Delik delme, delik
büyütme, dikdörtgen cep frezeleme, kademeli ve konik tornalama,
radyüs tornalama vb. )
Bir iş parçası üzerinde döngüler dışındaki tekrarlanması gereken
operasyonların programlama ana program (Main Program) içerisinde
birkez yazılır ve Alt Program (Sub Program) adıyla isimlendirilirler.
Ana programın uygulanması sırasında bu alt programlar gerekli
yerlerde çağrılarak işlem tamamlanır. Buna örnek olarak ADANA
yazısının programını verebiliriz. Burada A harfi için bir alt
program yazılır. Ancak bu program farklı X mesafesinde sadece
koordinat tanımlamaları yapılmak suretiyle uygulanır. Böylece
normal program %40 daha kısaltılmış olur.
Bir parçanın programı yazıldığında normal olarak belirli tür ve
çaptaki kesicilere işlenir. Programlama esnasında kesici çapının
dikkate alınarak bazı belirli ölçüsel kaydırmaların yapılması
gerekir. Halbuki kesici telafisi (Cutter Compensation) kolaylığı
ile bu kaydırmalar CNC kontrol ünitesi (CNC Control Unit) tarafından
programın işletimi esnasında yapılır. Kullanılan kesici kırıldığında
ve aynı çapta başka bir kesici bulunamadığı durumlarda farklı
çaptaki kesici ile programa kalınan yerden devam edebilme kolaylığı
sağlar. Kontrol ünitesi yeni kesicinin çapına göre gerekli ölçüsel
kaydırmaları yapar.
Bilgisayar sayesinde konum değiştirmeler, devir sayısı ve ilerlemelerde
optimum değerlere ulaşır. Bunun sonucu olarak CNC takım tezgahlarında
ideal çalışma koşulları sağlanmış olur. Alın tornalama işleminde
iş parçasının çapı sürekli olarak değiştiğinden buna bağlı olarak
devir sayısının da değişmesi gerekir (Constant Surface Speed).
Sonuç olarak elde edilen yüzey kalitesi ve hassasiyet konvansiyel
tezgahlara (Conventional Machines) kıyaslanmayacak derecede iyidir.
CNC kontrol ünitesinde bilgisayar kullanımı sonucu diğer pek çok
bilgisayar ve sistemleriyle iletişim kurabilme avantajına sahiptir.
Parça imalatınageçilmeden önce görüntü ünitesi (Visual Display
Unit) yardımıyla grafik olarak parça programının benzetimi mümkündür.
Kesici aletlerin değiştirilmeleri her hangi bir manuel müdahale
olmaksızın yapılır. Bunun için dönerli taretler (Rotery Turrets)
yada paletli kesici magazinleri kullanılır.
Şekil 1.3 Kesici taret ve magazinler
CNC
TAKIM TEZGAHLARININ AVANTAJLARI:
Konvansiyonel
tezgahlarda kullanılan bazı bağlama kalıp, mastar vb. elemanlarla
kıyaslandığı zaman tezgahın ayarlama zamanı çok kısadır.
Ayarlama, ölçü, kontrolü, manuel hareket vb. nedenlerle oluşan
zaman kayıpları ortadan kalkmıştır.
İnsan faktörünün imalatta fazla etkili olmamasından dolayı seri
ve hassas imalat mümkündür.
Kalifiye insan ihtiyacına gerek yoktur.
Tezgah operasyonları yüksek bir hassasiyete sahiptir.
Tezgahın çalışma temposu her zaman yüksek ve aynıdır.
Her türlü sarfiyat (elektrik, emek, malzeme vb.) asgariye indirgenmiştir.
İmalatta operatörden kaynaklanacak her türlü kişisel hatalar ortadan
kalkmıştır.
Kalıp, mastar, şablon vb. pahalı elemanlardan faydalanılmadığı
için sistem daha ucuzdur.
Depolamada daha az yere gerek vardır.
Parça imalatına geçiş daha süratlidir.
Parça üzerinde yapılacak değişiklikler sadece programın ilgili
bölümünde ve tamamı değiştirilmeden seri olarak yapılır. Bu nedenle
CNC takım tezgahlarıyla yapılan imalat büyük bir esnekliğe sahiptir
CNC
TAKIM TEZGAHLARININ DEZAVANTAJLARI:
Her
sistemde olduğu gibi CNC tezgah ve sistemlerinin avantajları yanında
bazı dezavantajları mevcuttur. Bunlar şunlardır;
Detaylı
bir imalat planı gereklidir.
Pahalı bir yatırımı gerektirir.
Tezgahın saat ücreti yüksektir.
Konvensiyonel tezgahlara kıyaslandığında daha titiz kullanım ve
bakım isterler.
Kesme hızları yüksek ve kaliteli kesicilerin kullanılması gerekir.
Peryodik bakımları uzman ve yetkili kişiler tarafından düzenli
olarak yapılmalıdır.
CNC’NİN ENDÜSTİRİDEKİ KULLANIM ALANLARI:
Günümüzde
endüstrinin talaşlı imalat adını verdiğimiz bölümü CNC’ nin en
yaygın biçimde kullanıldığı alandır. Bugünkü CNC’nin doğmasına
da bu alanda karşılaşılan problemlerin sebep olduğu yukarıda açıklanmıştı.
Üç eksenli bir freze tezgahı ilk kez 1952 yılında çalıştırıldığında
bu tezgah o günkü bazı imalat problemlerinin çözümünü sağladığı
için çok mükemmeldi. Freze tezgahlarına uygulanan bu sistemler
daha sonra torna, taşlama vb. takım tezgahlarına da uygulandı.
Günümüzde imalatın yapıldığı hemen hemen her alanda CNC kullanılmaktadır.
CNC’nin
kullanıldığı başlıca alanlar;
Talaşlı
imalat
Fabrikasyon ve kaynakçılık.
Pres ileri
Muayene ve kontrol.
Montaj.
Malzemelerin taşınması.
CNC TAKIM TEZGAHLARI:
-
CNC TORNA TEZGAHLARI:
Nümerik
kontrollü torna tezgahlarda genelde X ve Z ekseni olmak üzere
iki temel eksen vardır. Bu tür takım tezgahlarında pek çok profil
tornalama işlemlerinin yapılabilmesi için doğrusal interpolasyon
(Linear Interpolation) ve eğrisel interpolasyon (Circular İnterpolation)
işlem özelliği yeterlidir. Ayrıca devir sayısı ve kesici değiştirme,
ilerleme hızının belirlenmesi vb. fonksiyonlara sahiptirler.
İşleme
kapasiteleri daha geniş olan CNC torna tezgahlarında eksen sayıları
3 yada daha fazla olabilir. Üçüncü eksen tezgah taretinin eksen
hareketi olabilir. Özellikle endüstriyel tip CNC torna tezgahlarında
(Industrial type CNC lathes) tezgahın yapısal direncini artırmak,
daha hassas imalatı gerçekleştirebilmek ve çıkan talaşları kesme
bölgesinden uzaklaştırabilmek için yapısal ayrıntılarında bazı
dizayn değişiklikleri yapılmıştır.
CNC
İŞLEME MERKEZLERİ:
Bu
tür CNC tezgahları noktasal hareket (Point to Point) ve sürekli
iz kontrolü (CPC) ile donatılmıştır. Böyle kompleks ve çok sayıda
operasyonlara sahip iş parçalarının imalatları bir bağlamada gerçekleştirilir.
Prizmatik
iş parçalarının bir bağlanışta 3 hatta 4 yüzeyi aynı anda işlenebilir.
Alın frezeleme, delme delik büyütme rayba ve kılavuz çekme, profil
işleme, açılı delik delme vb. işlemler yapılabilir.
Kullanılacak olan kesiciler tezgahın magazin kısmına yerleştirilir
ve program içerisinde gerekli olan işlemlerde kullanılır. Magazinler
10-30-60-80 yada daha fazla kesici kapasitesinde sahiptir.
İş parçalarının tezgaha bağlanma ve çözülme işlemlerinde robot
kol ve ekipmanlar kullanılır. Böylece bu alandaki zaman kayıpları
ortadan kaldırılır.
CNC TAŞLAMA TEZGAHLARI
Silindirik
ve düzlem taşlama işlemlerinde yüksek hassasiyet ve yüzey kalitesi
elde edilmesi gerekir. Bu nedenle özellikle teknolojik bakımdan
Nümerik Kontrolün temel felsefesine çok uygundur. Ne yazıktır
ki bu alanda NC kullanımı son yıllarda olmuştur. Taşlama ile ilgili
bazı özel problemlerini başarı ile çözümleyen imalatçı firmalar
Nümerik Kontrolü imalatları ile bütünleştirerek kendi NC sistemlerini
geliştirmişlerdir.
Torna
ve freze tezgahlarında kullanılan standart kontrol tasarımları
taşlama tezgahlarında kullanışlı değildir. Bu nedenle taşlama
tezgahlarının kontrol sistemlerinde diğer tür tezgahlardan farklı
çözümlere ihtiyaç vardır. Bunlar ;Bazan 0. 1 mikrona varan yüksek
hassasiyet. Çok geniş bir ilerleme hızı alanı. İlerleme hızları
0. 02 mm/dak. İle 60 m/dak. arasında değişir. Taşlama işlemleri
ile ilgili özel taşlama döngüleri (Canned Grinding Cycles) . Kademeli
ilerleme artışı, bekleme, salınım, rutin, taş bileme vb. bu döngülere
örnektir. Otomotik kesici telafisinin zımpara taşının bilenmesinden
sonra yapılması. Doğrusal (Linear) ve eğrisel (Circular) interpolasyon
hız kesilmeden yapılmalı. Herhangi kontur sapmalarında zımpara
taşının bilenmesi. Programa sonradan yapılacak veri girişleri
ve düzeltme işlemlerinin kolaylıkla yapılabilmesi. Taşlama tezgahlarında
kullanılan kesici miktarı fazla olmadığı için telafi işlemi daha
basittir.
DİĞER
TÜR CNC TAKIM TEZGAHLARI:
Yüksek
verim ve hassasiyetinden dolayı CNC günümüzde her türlü imalat
sisteminde yaygın olarak kullanılmaktadır. Otomatik kesici değiştirme
özellikleriyle de otomasyonda büyük ölçüde kolaylık ve zaman tasarrufu
sağlar.
Günümüzde
CNC ‘nin kullanıldığı tezgah çeşitleri yalnızca yukarıda bahsedilenler
değildir. Ancak bunlar en yaygın olarak kullanılanlardır. Bunların
dışında CNC ‘nin kullanıldığı tezgah türleri:
Üç
boyutlu ölçme ve kontrol tezgahları
Alet bileme tezgahları
Testere tezgahları
Montaj sistemleri
Erozyon tezgahları
Kaplama tezgahları
Malzeme taşıma sistemleri
Lazer kesme tezgahları
Boru bükme makinaları
Sıvama tezgahları
Alevle kesme makinaları
CNC
TAKIM TEZGAHLARINDA BAKIM:
Belirli
peryodik aralıklarla tezgah ve ekipmanlarının gözden geçirilmesi
işlemine BAKIM denir. CNC takım tezgahlarında kullanılan elektronik
devre elemanları konvansiyonel tezgahlarda kullanılanlarla kıyaslandığı
zaman fazla sayıda oldukları görülür. Elektronik elemanlar için
titiz kullanım ve sağlıklı çalışma ortamları gerekir.
Tezgah
ve sistemlerinin bu kadar gelişmelerine paralel olarak bakım ve
onarımları ile ilgili bazı kolaylıklar da geliştirilmiştir. Tezgahta
meydana gelebilecek herhangi bir arıza (Motorun aşırı yüklenmesi,
yağlamanın yetersizliği, filtrelerin pis oluşu, aşırı ısınmalar
vb.) anında tezgah kontrol panelinde sinyal yada mesaj şeklinde
operatöre bildirilir.
Her
konuda olduğu gibi bakım konusunda da insiyatif operatöre bırakılmıştır.
En kısa zamanda bakımın yapılması ve olumsuzlukların giderilmesi
gerekir. Aksi halde böyle bir tezgahta her hangi bir programı
çalıştırarak parça imalatı mümkün değildir.
CNC
TAKIM TEZGAHLARINDA TEMİZLİK VE BAKIMIN ÖNEMİ:
Daha
öncede belirtildiği gibi CNC sistemleri pahalı sistemler olduğu
için meydana gelebilecek arızalar anında tespit edilip giderilmelidir.
Aksi halde arızalar büyük boyutlara ulaştığında giderilmeleri
hem masraflı olacak hem de tezgahın imalat dışı kalması sonucu
üretimde önemli aksamalar meydana gelecektir.
Arızaların
kısa sürede tespitinde hata teşhisi (Fault Diagnosis) yöntemi
uygulanır. Bu teşhiste tezgah kontrol ünitesinin yönelteceği sorulara
cevaplar verilir. Operatörün vereceği cevaplara göre arıza kontrol
ünitesi tarafından belirlenir.
Genelde
CNC tezgahlarında oluşan arızalar toz, aşırı yağ, rutubet ve ısı
gibi basit nedenlerden kaynaklanır. Ayrıca titreşim gibi benzer
nedenlerle devre elemanlarının bağlantı yerlerinde gevşemeler
olabilir. Bu bağlantıların kontrol edilerek uygun konumda takılmaları
çoğu kez yeterlidir.
Konum
ölçme sistemlerinin hassas yüzeyleri yağlanmış yada tozlanmış
olabilir. Genellikle bu kısımların temizlenmeleri arızaların giderilmesi
için yeterlidir. Bu nedenle mekanik çarpma, kırma, yakma vb. zarar
vermeler dışındaki arızalar çok basit olan toz alma ve temizleme
işlemleri ile giderilir.
Yukarıda
açıklanan nedenlerden dolayı CNC tezgahlarının bulundukları ortamların
temizliği son derece önemlidir. Tezgahın eksen hareket bölgeleri
temiz ve yeterince yağlı bulunmalıdır. Gerektiğinde açılıp temizlikleri
yapılmalı aksi halde en basit nedenlerle tezgahın uzun süre hizmet
dışı kalması kaçınılmazdır. Günümüzde bakım iki seviyede yapılır;
A-Planlı
bakım,
B-Koruyucu bakım
Her
iki seviyedeki bakım bu alanda uzman olan teknik elemanlar tarafından
yapılmalıdır. Bu kişiler;
Özellikle
elektronik alanında yeterli teknik ve pratik bilgiye,
Belli bir mesleki tecrübeye,
Dijital elektronik bilgisine,
Ölçme ve test cihazlarını kullanma becerisine,
Mini ve mikro bilgisayarlarla ilgili yeterli teknik bilgilere,
sahip olmalıdır.
CNC
tezgahlarında bakım şematik olarak aşağıdaki gibidir;
HAFTALIK
BAKIM:
Bu tür periyodik bakımda kısa
test programları çalıştırılır. Tezgah miline verilecek devir sayısı
ve ilerleme hızları minimum ve maksimum değerler değerler arasında
girilerek denenir. Bu testlerde elde edilen bulgular not edilir,
nedenleri araştırılıp giderilmeye çalışılır. Tezgah ve çevre ekipmanları
üzerinde bulunan bütün fanların yeterli hava sirkülasyonunu sağlayıp
sağlamadıkları araştırılır. Delikli kağıt şerit sürücü ve tekerlekleri
kontrol edilir. Okuyucu kafa, kanal ve tırnakları düzenler.
AYLIK BAKIM:
Aylık periyodik bakımda bir iş
parçası programı talaş kaldırmadan çalıştırılarak test edilir
ve eksen hareketleri izlenir. Manuel olarak yağlanması gerekli
olan yerler yağlanır. Bütün devre bağlantılarının uygun şekilde
takılı olup olmadıkları kontrol edilir. Ölçme sistemlerinin muhafazalar
çıkarılır, varsa pislik ve yağlar temizlenir.
ALTI AYLIK BAKIM:
Birbirleriyle karşılıklı bağımlılığı
olan hız, voltaj ve bunları izleyen hatalar ölçülür. Elde edilen
veriler ilk montajda ölçülen değerlerle kıyaslanır. Hava ve yağ
filtreleri vb. elemanların kontrolü yapılır, temizlenir ve gerekirse
yenisi ile değiştirilir.
YILLIK BAKIM:
CNC sistemlerindeki her bir devre
ve devre elemanının mükemmel olup olmadığına bakılır. Kontak noktalarının
temizliği gözden geçirilir. Kapılar ve sızdırmazlık elemanları,
bağlantı vidalarının sıkılı olup olmadıkları kontrol edilir. Tezgah
konsolu vakumlu temizleyici veya yumuşak fırçalarla temizlenir.
Delikli kağıt şerit okuyucusunun çalışma durumu, tezgahın hassasiyet
değerleri kontrol edilir. Güç kaynağı (Power Supply) voltaj çıkışının
uygun olup olmadığına bakılır. Bir parça programı test edilerek
tüm fonksiyonların doğrulukları araştırılır.
CNC
TAKIM TEZGAHLARINDA KORUYUCU BAKIM:
CNC
tezgahlarındaki koruyucu bakım konusunda da en a diğer tür bakımlarda
olduğu kadar azami dikkat gösterilmelidir. Çünkü yapılacak olan
basit ihmal ve hatalar tezgahın sağlıklı çalışan elemanlarının
hizmet dışı kalmalarına sebep olur.
Koruyucu
bakım konusunda aşağıdaki hususlara titizlikle uyulması gerekir;
Sağlıklı
çalışan parçalar kurcalanıp ayarları değiştirilmemelidir.
Verilen her türlü sinyal yada mesajlara kesinlikle uyulur. Bunlar
paslanma, bağlantılarda gevşeme, kirlenen kontaklarla ilgili olabilir.
Gerekli kısımlar dikkatle yağlanır. Asla fazla yağ kullanılmaz.
Fazla yağ yağsızlıktan daha zararlıdır.
Teşhis ve testler talimatlara uygun olmalı.
Bozuk parçaların tamiri yerine yenisi ile değiştirilmeleri tercih
edilmeli.
Koruyucu bakımın üç ana fonksiyonu vardır;
1-Temizleme
2-Yağlama
3-Kontrol
CNC
TAKIM TEZGAHLARINDAKİ BAŞLICA ARIZA BÖLGELERİ:
CNC
takım tezgahlarında en sık karşılaşılan arızalar ve bulundukları
bölgeler şunlardır.
Takım
tezgahı eksen sürücüleri
Hidrolik ve pnömatik elemanlar
Kontrol devreleri
Ölçme ve transfer sistemleri
Dijital veri işleyiciler
Logic bağlantılar
Giriş / Çıkış (Input / Output) üniteleri
CNC
TAKIM TEZGAHLARI İÇİN İDEAL ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI:
CNC
tezgahlarının sağlıklı çalışabilmeleri için yüksek derecede temizliğe
sahip çevre koşullarına ihtiyaç vardır. Tezgah imalatçısı firmalar
tarafından önerilen ideal çalışma ortamı koşulları;
Tezgah
kontrol üniteleri ısı, ışık, rutubet, vibrasyon ve voltaj değişmelerinden
etkilendiği için bu hususlara dikkat edilmeli.
Çalışma ortamı sıcaklığı ve rutubet oranı tezgah imalatçısı firmanın
tavsiye ettiği değerler arasında olmalı.
Vibrasyon 0. 5 gram altında olmalı.
Kabul edilebilir voltaj değişmeleri + %10, - %10 olmalı
Voltaj düşmeleri maksimum 2, 5 dalga (20 MS) olmalı.
Eğer tezgahın çalışma ortam koşulları bu standart değerlere uymuyorsa
imalatçı firma bakımla ilgili yükümlülükleri yerine getirmeyebilir.
YAĞLAMA
SİSTEMLERİNİN BAKIMI:
CNC
tezgahlarında bakım yapılması gereken sistemlerden bir diğeri
yağlama sistemin sağlıklı çalışmasına bağlısıdır.
En
sık yapılan bakım işlemi periyodik süreleri dolduğunda yağların
değiştirilmesi, eksilen yağların tamamlanması ve filtrelerin temizlenmesi
yada değiştirilmesidir. Tezgahın kapalı iç sistemleri ile ilgili
elemanların yağlama işlemleri otomatik olarak yapılır. Bazı küçük
boyutlu eğitim amaçlı CNC tezgahlarında kayıt-kızak sistemlerinin
yağlanmaları manuel olarak yapılır.
Yağlamada
dikkat edilecek bir nokta da aşırı yağlamadan kaçınmaktır. CNC
tezgahlarında aşırı yağlama yağ israfı ile birlikte özellikle
hassas elektronik devre elemanlarının dış yüzeylerini kaplar,
sağlıklı çalışmalarını engeller. Bu nedenle eksilen yağların tamamlanmasında
kesinlikle seviye çizgileri aşılmamalı.
